Siyaset felsefesinde fail state, bir devletin, toplumsal sözleşmenin veya siyasi rejimin varlık gerekçesini yerine getiremez hale gelerek çöktüğü, işlevini yitirdiği ve meşruiyetini tamamen kaybettiği kırılma noktasıdır.
Tanıl Bora'nın "çuvallayan devlet" karşılığını önerdiği Fail State, bir yönetimin veya sistemin artık "var olmaması gerektiği", ahlaki ve hukuki dayanağını yitirdiği anı tanımlamak için çok güçlü bir karşılıktır. Hobbes'a göre egemen, uyruklarının can güvenliğini sağlayamadığı an sistem bir işlev kaybı noktasına (fail state) ulaşır. Mesela 15 yaşındaki evladınız bir pazar yerinde, dahil olduğu çeteye gösteriş yapmak isteyen bir pich tarafından bıçaklanabiliyor ya kadınlar koruma (!) kararlarına rağmen ‘boşanma aşamasındaki’ erkekler tarafından kolayca öldürülüyorsa devlet temel varlık nedeni olan can güvenliğini sağlayamıyor demektir.
Siyasi yapının veya rejimin artık yamalarla kurtarılamayacağını, bütüncül olarak işlevsizleştiğinde sistemik çöküş yaşanır. Mesela 11 ili kapsayan bir deprem yaşandığında, 150 yıllık Kızılay kurumu başka sivil toplum kuruluşlarına çadır satıyorsa, sistemik çöküş yaşanıyor demektir.
Bu durumda çaresiz kalan bireyler başlarının çaresine bakar. Canını korumak için cinayet işler, depremzedelere yardım ulaştırmak için gönlünden kopanı hayali kahramanların önüne döker.
Kahraman arayışı devletin yokluğunda açılan boşluğun doldurulma arzusundan kaynaklanır. Belki de artık bizi kurtaracak kahramanlar aramak yerine, temel görevlerini yani can ve mal güvenliğini sağlamak, sağlıklı koşullarda barınma hakkı sağlamak, ücretsiz sağlık ve eğitim hizmeti verecek bir devlet inşa etme vaktimiz gelmiştir. Bireyler ve devlet arasındaki sözleşmenin eşitler arasında olduğunu idrak edip devletin kutsal olmadığını kabul etmemiz gerekir.
40 yıllık anarşist ve tescilli devlet düşmanı olarak devletin işlevlerini hatırlatma işinin bana kalması da kaderin cilvesidir, Orta Dünya’nın ironisever halkları.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder